Nhảy tới nội dung

Các câu lệnh điều khiển

C++

thông tin

Trong C++, các câu lệnh điều khiển được sử dụng để kiểm soát luồng thực thi của chương trình. Dưới đây là một số câu lệnh điều khiển quan trọng trong C++:

If - else​

Sử dụng để kiểm tra điều kiện và thực hiện các hành động khác nhau tùy thuộc vào kết quả của điều kiện. Câu lệnh IF | ELSE (nếu không | ngược lại) là một câu lệnh rẽ nhánh thường được sử dụng trong C++ để kiểm soát luồng chương trình. Nó cho phép kiểm tra điều kiện đúng hoặc sai và dựa vào kết quả của điều kiện, chạy một khối mã cụ thể.

Cấu trúc câu lệnh IF | ELSE như sau:

if (condition) {
  // code to be executed if condition is true
}
else {
  // code to be executed if condition is false
}

condition là biểu thức được sử dụng để kiểm tra xem điều kiện đúng hay sai. Nếu điều kiện trả về TRUE, các lệnh trong khối IF sẽ được thực thi. Nếu điều kiện trả về FALSE, các lệnh trong khối ELSE sẽ được thực thi. Ví dụ, sau đây là một chương trình minh họa sử dụng câu lệnh IF / ELSE:

#include<iostream>

using namespace std;

int main()
{
   int a = 10;
   
   if( a == 20 )
   {
      cout<<"a is equal to 20"<<endl;
   }
   else
   {
      cout<<"a is not equal to 20"<<endl;
   }
   
   return 0;
}

Kết quả sẽ là:

a is not equal to 20

Trong ví dụ này, biểu thức a == 20 được sử dụng để kiểm tra giá trị của biến a. Vì giá trị của a không bằng 20, nên các lệnh trong khối else được thực thi và kết quả được in ra màn hình là a is not equal to 20.

Switch - case​

Sử dụng để kiểm tra các giá trị khác nhau của biểu thức và thực hiện các hành động khác nhau tùy thuộc vào kết quả của giá trị.

Trong C++, switch-case là một cấu trúc điều khiển lựa chọn dựa trên giá trị của biểu thức được xác định bởi case, cho phép thiết lập các điều kiện khác nhau tương ứng với từng trường hợp.

Cú pháp của switch-case như sau:

switch(expression) {
    case constant-expression:
        // code block
        break; // không được bỏ qua
    case constant-expression:
        // code block
        break; // không được bỏ qua
    default:
        // code block nếu không có case nào thỏa mãn
}

Một vài điểm cần lưu ý khi sử dụng switch-case trong C++:

Biểu thức expression trong switch-case chỉ có thể là kiểu số nguyên, ký tự hoặc danh sách đơn giản các ký tự được tách ra bằng dấu phẩy.

Mỗi trường hợp (case) được kết thúc bởi lệnh break để thoát khỏi khối lệnh switch-case, nếu không sẽ tiếp tục thực hiện các câu lệnh của các trường hợp khác.

Trường hợp mặc định (default) không bắt buộc phải có, nếu không có case nào đúng với giá trị được chọn, các câu lệnh trong trường hợp này sẽ được thực hiện.

Khi giá trị của biểu thức trong switch-case thỏa mãn nhiều trường hợp, chỉ có trường hợp được xử lý đầu tiên sẽ được thực hiện.

For loop: Sử dụng để lặp lại một khối mã một số lần, với điều kiện lặp được xác định trước.

FOR Loop​

trong C++ được sử dụng để lặp lại tập hợp các lệnh cho một khoảng thời gian nhất định. Nó được sử dụng khi số lần lặp lại của hoạt động có thể định trước được.

Cú pháp của vòng lặp FOR như sau:

for(initialization; condition; increment/decrement){
    //statements to be executed repeatedly
}

Trong đó:

  • Initialization: Thực hiện 1 lần đầu tiên, nơi khai báo giá trị ban đầu cho biến điều kiển.
  • Condition: Kiểm tra điều kiện vòng lặp và điều này được thực hiện trước mỗi lần lặp lại.
  • Increment/Decrement: Bước Chuyển sang cách thực hiện chương trình từ lần lặp này qua lần lặp khác. Ví dụ: Lặp lại các số từ 0 đến 4
for(int i = 0; i < 5; i++){
    cout << i << " ";
}

Output:

0 1 2 3 4

Như vậy, khi thực hiện vòng lặp FOR, giá trị ban đầu của i là 0. Điều kiện là i < 5, nếu đúng thì lệnh sẽ được thực thi và i sẽ được tăng lên 1. Quá trình này sẽ lặp lại cho đến khi i = 5.

Chúng ta có thể sử dụng vòng lặp FOR để lặp lại chuỗi, mảng và danh sách. Ví dụ:

string str = "Hello World";
for(int i = 0; i < str.size(); i++){
    cout << str[i] << " ";
}

OUTPUT:

H e l l o   W o r l d

While loop​

Sử dụng để lặp lại một khối mã cho đến khi điều kiện lặp lại không còn đúng.

while loop là một cấu trúc lặp trong C++, nó cho phép thực hiện một tập hợp các câu lệnh theo một đối tượng runtime nào đó. Ví dụ, để đọc một số lớn hơn 10 từ bàn phím, chúng ta có thể sử dụng while loop như sau:

int num;
cout << "Enter a number greater than 10: ";
cin >> num;

while(num <= 10) {
    cout << "Number is not greater than 10! Try again: ";
    cin >> num;
}

cout << "Thanks! You entered: " << num << endl;

while loop đi kèm với một biểu thức điều kiện. Nếu giá trị của biểu thức này đúng, các câu lệnh được thực hiện trong while loop được thực thi lần lượt. Những khi giá trị của biểu thức là sai, vòng lặp sẽ kết thúc và chương trình tiếp tục chạy từ vị trí tiếp theo.

Không giống như for loop, while loop không yêu cầu một khởi tạo ban đầu của biến đếm hoặc một sự đổi mới trong tiến trình lặp.

Nhược điểm của while loop so với for loop là không có khai báo ban đầu cho các biến lặp, điều này có thể dẫn đến việc khai báo sai kích thước bộ nhớ đôi khi người lập trình quên khai báo hoặc khai báo sai, do đó dẫn đến lỗi chương trình.

Do-while loop​

Tương tự như while loop, tuy nhiên khối mã được thực thi ít nhất một lần, trước khi điều kiện kiểm tra được kiểm tra. Do-While là một loại vòng lặp (loop) trong C++ và được sử dụng để thực hiện một khối mã (code block) nhiều lần. Cú pháp của vòng lặp Do-While như sau:

do {
  // code block
} while (condition);
Code block bên trong khối "do" sẽ được thực thi ít nhất một lần ngay cả khi điều kiện không đúng. Sau mỗi lần thực hiện code block, điều kiện của vòng lặp sẽ được kiểm tra. Nếu điều kiện là đúng, khối lệnh sẽ được thực thi tiếp tục và quá trình này sẽ tiếp diễn cho đến khi điều kiện sai.

Ví dụ:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
   int i = 1;
   
   do {
       cout << i << "\n";
       i++;
   } while(i <= 5);

   return 0;
}

Kết quả sẽ in ra các số từ 1 đến 5.

Lưu ý rằng vòng lặp Do-While ít được sử dụng hơn so với các vòng lặp khác. Điều này là bởi vì với các vòng lặp khác, điều kiện được kiểm tra trước khi khối mã được thực thi, trong khi vòng lặp Do-While có khả năng thực thi code block ít nhất một lần ngay cả khi điều kiện không đúng.

Break​

Sử dụng để dừng vòng lặp hiện tại hoặc switch statement.

for (int i=0; i<10; i++) {
  if (i == 5) {
    break;
  }
  cout << i << endl;
}

Continue: Sử dụng để bỏ qua những lần lặp của vòng lặp hiện tại và tiếp tục với lần lặp tiếp theo.

for (int i=0; i<10; i++) {
  if (i == 5) {
    continue;
  }
  cout << i << endl;
}

Trên đây là một số câu lệnh điều khiển quan trọng trong C++. Chúng ta có thể sử dụng các câu lệnh này để kiểm soát và quản lý luồng thực thi của chương trình một cách hiệu quả.